Alodin kaplama, sanayide kromat dönüşüm kaplama için yaygın olarak kullanılan bir addır. Alüminyum ve alüminyum alaşımlarının yüzeyinde ince bir koruyucu film oluşturan kimyasal bir işlemdir. Özellikle savunma ve havacılık sanayiinde boya öncesi astar yüzeyi olarak ve elektrik iletkenliğinin korunması gereken parçalarda tercih edilir. Bu yazıda alodin kaplamanın ne olduğunu, MIL-DTL-5541 standardındaki tip ve sınıfları ve eloksal ile farkını anlatıyoruz.
Alodin (Kromat Dönüşüm) Kaplama Nasıl Yapılır?
Alodin, eloksal gibi akım kullanılan elektrokimyasal bir işlem değildir; parça, temizleme ve yüzey hazırlama adımlarından sonra kromat esaslı bir çözeltiye daldırılır. Çözelti alüminyum yüzeyiyle kimyasal olarak tepkimeye girer ve yüzeyde metalin kendisinden dönüşen çok ince bir film oluşur. Tipik proses adımları şöyledir:
- Yağ alma ve temizleme
- Alkali dağlama veya deoksidasyon ile oksit ve kirlerin uzaklaştırılması
- Kromat dönüşüm banyosuna daldırma
- Durulama ve kurutma
Oluşan film çok incedir (genellikle 1 mikronun altında). Bu nedenle parça ölçülerinde pratikte bir değişiklik olmaz; hassas toleranslı parçalar için önemli bir avantajdır.
MIL-DTL-5541 Standardında Tip ve Sınıflar
Kromat dönüşüm kaplamalar için en çok başvurulan standart MIL-DTL-5541’dir (eski adıyla MIL-C-5541). Standart iki tip ve iki sınıf tanımlar.
Tipler
- Type I: Altı değerli krom (Cr+6) içeren kaplamalardır. Genellikle sarı, altın sarısı veya kahverengimsi yanardöner bir görünüm verir.
- Type II: Altı değerli krom içermeyen kaplamalardır. Genellikle şeffaf veya çok açık renklidir. Çevre ve iş sağlığı düzenlemeleri nedeniyle Cr+6 içermeyen kaplamalara olan talep giderek artmaktadır.
Sınıflar
- Class 1A: En yüksek korozyon koruması amaçlanır. Boyasız bırakılacak veya boya altına uygulanacak parçalar için kullanılır.
- Class 3: Düşük elektrik direnci amaçlanır. Elektriksel temasın ve topraklamanın önemli olduğu parçalarda tercih edilir.
Teknik resimde tip ve sınıfın birlikte belirtilmesi gerekir (ör. MIL-DTL-5541 Type II, Class 3).
Alodin Kaplamanın Avantajları
- Korozyon koruması: İnce olmasına rağmen alüminyumu atmosferik korozyona karşı korur.
- Boya ve yapıştırıcı tutunması: Boya, astar ve yapıştırıcılar için mükemmel bir alt tabakadır. Bu yüzden yaş boya ve toz boya öncesinde sıkça uygulanır.
- Elektrik iletkenliği: Eloksalın aksine yüzey iletken kalır. Elektronik kutular, EMI/EMC koruması gereken gövdeler ve topraklama yüzeyleri için uygundur.
- Ölçü değişikliği yok: Film çok ince olduğundan tolerans hesabını etkilemez.
- Hızlı ve ekonomik: Akım kullanılmadığı için proses süresi kısadır.
Alodin mi, Eloksal mı?
İki işlem de alüminyum için kullanılır ama farklı ihtiyaçlara cevap verir:
- Aşınma direnci gerekiyorsa: Eloksal, özellikle sert eloksal (Tip 3) çok daha dayanıklı bir yüzey sağlar. Alodin aşınmaya karşı koruma sağlamaz.
- Elektrik iletkenliği gerekiyorsa: Alodin tercih edilir; eloksal tabakası yalıtkandır.
- Ölçü değişmemeliyse: Alodin ölçüyü pratikte değiştirmez; eloksal tabaka kalınlığı kadar büyüme yaratır.
- Dekoratif renk isteniyorsa: Eloksal birçok renge boyanabilir; alodinde renk seçeneği yoktur.
- Boyanacak parçalarda: Alodin, boya altı için en yaygın ön işlemdir.
Bazı parçalarda iki işlem birlikte de kullanılır: örneğin parçanın büyük bölümü eloksallanır, elektrik teması gereken yüzeyler maskelenerek alodinle kaplanır.
Kullanım Alanları
- Savunma elektroniği kutuları, şaseler ve kapaklar
- Havacılık yapısal parçaları ve boya altı yüzeyler
- Topraklama ve EMI/EMC koruması gereken gövdeler
- Hassas toleranslı işlenmiş alüminyum parçalar
- Uzun süre depolanacak yarı mamuller
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Alodin filmi, kuruduktan sonra sertleşene kadar hassastır; ilk saatlerde parçaların dikkatli taşınması gerekir.
- Film yüksek sıcaklıkta koruma özelliğini kaybedebilir; ısıl işlem gerekiyorsa kaplamadan önce yapılmalıdır.
- Yüzeyde kaynak, kalın oksit veya yağ kalıntısı kaplama kalitesini olumsuz etkiler.
- Type I ve Type II arasında seçim yapılırken müşteri şartnamesi ve çevre gereksinimleri dikkate alınmalıdır.
ELDEM Kaplama’da Alodin (Kromat Dönüşüm) Kaplama
ELDEM Kaplama, MIL-DTL-5541 (MIL-C-5541) ve ASTM B449 standartlarına göre Cr+6 içeren sarı kromat (Type I) ve Cr+6 içermeyen şeffaf kromat (Type II) olmak üzere iki çeşit kromat dönüşüm kaplama yapmaktadır. Ankara İvedik OSB’deki tesisimizde ayrıca eloksal kaplama, toz boya ve yaş boya hizmetleri de sunuyoruz. Parçanızın teknik resmini teklif formu üzerinden gönderebilirsiniz. Cr6 ve Cr3 farkı ile RoHS için Kromat Kaplamada RoHS yazımızı okuyabilirsiniz.