Yüzey kaplamada her bölgenin kaplanması istenmez. Diş açılmış delikler, rulman ve geçme yüzeyleri, elektriksel temas noktaları veya sonradan işlenecek bölgeler kaplamadan korunmalıdır. Bu işleme maskeleme denir. Doğru tanımlanmış bir maskeleme hem parçanın fonksiyonunu korur hem de kaplama sonrası rötuş, yeniden işleme ve hurda riskini azaltır.
Maskeleme Neden Gerekir?
- Ölçü ve tolerans: eloksal ve boya parçaya kalınlık ekler. Hassas geçmeler, yataklar ve diş açılmış delikler bu kalınlık nedeniyle tolerans dışına çıkabilir.
- Elektrik iletkenliği: eloksal yalıtkandır; topraklama noktaları, EMI contası yüzeyleri ve elektriksel temas bölgeleri maskelenmeli veya iletken bir kaplama (ör. kromat) seçilmelidir.
- Sonraki işlemler: kaplamadan sonra kaynak, yapıştırma veya talaşlı işlem yapılacak yüzeyler temiz kalmalıdır.
- Montaj ve sızdırmazlık: O-ring kanalları ve conta yüzeylerinde kaplama kalınlığı veya boya akıntısı sızdırmazlığı bozabilir.
Maskeleme Yöntemleri
- Maskeleme bantları: düz yüzeyler ve kenarlar için kullanılır. Prosesin sıcaklık ve kimyasal koşullarına dayanıklı bant seçilmelidir.
- Tapa ve kapaklar: diş açılmış delikler, pimler ve miller için silikon veya özel tapalar kullanılır. Toz boyada fırın sıcaklığına dayanıklı olmaları gerekir.
- Sıvı maskeleme malzemeleri: karmaşık geometrilerde sürülerek veya daldırılarak uygulanır, işlem sonrası soyularak alınır.
- Özel fikstürler: seri üretimde aynı bölgelerin tekrarlanabilir şekilde maskelenmesi için parçaya özel aparatlar kullanılabilir.
Prosese Göre Dikkat Edilecekler
Eloksal kaplama
Eloksal kalınlığın bir kısmı parçanın içine, bir kısmı dışına doğru büyür; özellikle sert eloksalda ölçü değişimi hesaba katılmalıdır. Parça banyoda elektrik bağlantısıyla asıldığı için kontak (askı) izi oluşur. Görünür yüzeylerde iz istenmiyorsa, askı izine izin verilen bölge teknik resimde gösterilmelidir.
Kromat dönüşüm kaplama
Kromat çok ince ve iletken olduğu için çoğu zaman maskeleme gerektirmez. Eloksal ile kromatın aynı parçada birlikte istendiği durumlarda (ör. eloksallı parçada iletken topraklama bölgesi), hangi bölgenin hangi kaplamayı alacağı açıkça belirtilmelidir. Ayrıntılar için Kromat Dönüşüm Kaplama sayfamıza bakabilirsiniz.
Toz ve yaş boya
Boya kalınlığı eloksala göre daha fazladır ve kenarlarda birikme yapabilir. Diş açılmış delikler, geçme yüzeyleri ve topraklama noktaları mutlaka maskelenmelidir. Toz boyada maskeleme malzemesi fırın sıcaklığına dayanmalıdır; yaş boyada ise boya akıntısına karşı kenar maskelemesi önemlidir.
Teknik Resimde Maskeleme Nasıl Belirtilir?
- Maskelenecek bölgeyi resimde taralı alan veya kesik çizgiyle işaretleyin ve bir not numarası verin.
- Notta bölgenin kaplanmayacağını açıkça yazın, örneğin:
TARALI ALAN KAPLANMAYACAKTIR (MASKELENECEK). - Diş açılmış delikler için ayrıca belirtin:
DİŞLİ DELİKLER KAPLAMASIZveya kaplama sonrası diş kontrolü isteniyorsa bunu yazın. - Eloksalda askı izine izin verilen bölgeyi gösterin.
- Maskeleme sınırının toleransını (ör. ±1 mm) gerekiyorsa belirtin.
Kaplama notunun genel yazımı için Teknik Resimde Kaplama Notu rehberimize bakabilirsiniz.
Maskelemeyi Azaltmak İçin Tasarım İpuçları
- Mümkünse dişleri kaplamadan sonra açtırın veya kaplama sonrası diş kılavuzuyla kontrol edin.
- Hassas geçmelerde toleransı kaplama kalınlığını hesaba katarak belirleyin.
- Topraklama için ayrı bir pul, cıvata bölgesi veya iletken kaplama bölgesi tasarlayın.
- Maskelenecek bölgeleri sade ve ulaşılabilir tutun; küçük, dağınık bölgeler maliyeti artırır.
Sıkça Sorulan Sorular
Maskeleme maliyeti artırır mı?
Evet. Maskeleme çoğunlukla elle yapılan bir işçiliktir; bölge sayısı ve karmaşıklığı arttıkça süre ve maliyet artar. Bu nedenle yalnızca fonksiyon için gerçekten gerekli bölgelerin maskelenmesi önerilir.
Maskeleme sınırı ne kadar keskin olur?
Kullanılan yönteme ve geometriye bağlıdır. Bantla düz yüzeylerde net bir sınır elde edilebilir; karmaşık şekillerde küçük sapmalar olabilir. Sınır hassasiyeti kritikse teknik resimde tolerans belirtilmelidir.
Eloksallı bir parçada sadece bir bölgeyi iletken bırakabilir miyim?
Evet. O bölge eloksal öncesi maskelenebilir veya eloksal sonrası işlenip kromat uygulanabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu parçaya ve şartnameye göre birlikte belirlenir.
Maskeleme gerektiren parçalarınız için teknik resminizi teklif formu üzerinden iletin; maskeleme ve kaplama gereksinimlerini teklif aşamasında birlikte değerlendirelim.